{"id":466,"date":"2016-05-31T20:46:42","date_gmt":"2016-05-31T18:46:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nemerko.org\/?p=466"},"modified":"2024-04-02T22:20:51","modified_gmt":"2024-04-02T20:20:51","slug":"adige-cerkes-diasporasinin-bugunu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/","title":{"rendered":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><strong>M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU<\/strong><br \/>\nY\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130<br \/>\nSOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc<br \/>\n\u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><a href=\"https:\/\/af20xx.bzexase.org\/\">AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu<\/a><br \/>\nD\u00fczce, May\u0131s 2016<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00d6zet<\/strong>:<\/p>\n<p><strong>ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc<\/strong><\/p>\n<p>Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir anavatan\u0131ndan uzak ya\u015fayan bu \u00c7erkesler bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f vaziyettedirler. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde sava\u015flardan etkilenmeye devam eden \u00c7erkes toplumu Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde tekrar tekrar g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ortado\u011fu\u2019da ya\u015fayan \u00c7erkesler bug\u00fcn bile sava\u015flardan etkilenmeye devam etmektedir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de diaspora<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a> \u00c7erkeslerinin n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 ve sosyal ya\u015famlar\u0131 bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 i\u00e7in inceleme konusudur. D\u00fcnyan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in di\u011fer toplumlar\u0131n oldu\u011fu gibi \u00c7erkes toplumunun da sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak gereklidir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden yer de\u011fi\u015ftirmeler<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> ve b\u00f6lgeye g\u00f6re de\u011fi\u015fen demografik yap\u0131lar nedeniyle bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmak bir hayli zor olmaktad\u0131r. Kaynaklar\u0131n da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00c7erkes n\u00fcfusunun d\u00fcnyadaki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili bilgileri derlemeye yard\u0131mc\u0131 olmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnyaya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olarak ya\u015fayan \u00c7erkeslerin n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili eldeki bilgiler somut verilere dayanmayan tahminlerdir. Ayn\u0131 zamanda bu da\u011f\u0131n\u0131k ya\u015fam, \u00c7erkes dilinin korunumunu ve geli\u015fmesini de g\u00fc\u00e7le\u015ftirmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00c7erkeslerin bug\u00fcnk\u00fc da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131larak d\u00fcnyadaki \u00c7erkes n\u00fcfusunun yo\u011fun oldu\u011fu yerler hakk\u0131nda genel tahminlere dayal\u0131 bir rehber olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Anahtar Kelimeler<\/strong>: ad\u0131ge, \u00e7erkes, diaspora, n\u00fcfus, da\u011f\u0131l\u0131m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u0130\u00e7indekiler:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974596\"><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong>. 4<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974597\"><strong>Ad\u0131ge N\u00fcfusu Tahminleri i\u00e7in \u00c7e\u015fitli N\u00fcfus Hesaplama Y\u00f6ntemlerinin Kullan\u0131labilirli\u011fi<\/strong> 5<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974598\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019de Ad\u0131geler<\/strong>. 6<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974599\"><strong>Suriye\u2019de Ad\u0131geler<\/strong>. 7<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974600\"><strong>\u00dcrd\u00fcn\u2019de Ad\u0131geler<\/strong>. 8<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974601\"><strong>\u0130srail\u2019de Ad\u0131geler<\/strong>. 8<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974602\"><strong>Libya\u2019da Ad\u0131geler<\/strong>. 8<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974603\"><strong>ABD\u2019de Ya\u015fayan Ad\u0131geler<\/strong>. 9<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974604\"><strong>Ad\u0131ge N\u00fcfusunu Ara\u015ft\u0131ran \u00c7e\u015fitli Kurulu\u015flar\u0131n Yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Bilgiler<\/strong>. 9<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974605\"><strong>SONU\u00c7<\/strong>. 11<\/a><\/p>\n<p><a href=\"#_Toc451974606\"><strong>KAYNAK\u00c7A<\/strong><strong>:<\/strong> 13<\/a><\/p>\n<p><a name=\"_Toc451974596\"><\/a><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h1><strong>G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/h1>\n<p>\u00c7erkes \u2013 Rus sava\u015flar\u0131n\u0131n (1763-1864) bitimi ile Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclen Ad\u0131geler (\u00c7erkesler), Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile beraber bir\u00e7ok \u00fclkeye da\u011f\u0131lm\u0131\u015f oldular. Osmanl\u0131 isk\u00e2n politikas\u0131 gere\u011fi, Balkanlara, \u0130\u00e7 Anadolu\u2019ya, bug\u00fcnk\u00fc Suriye, \u00dcrd\u00fcn, \u0130srail ve Irak\u2019a ayr\u0131lan topraklara yerle\u015ftirilen \u00c7erkesler halen yer de\u011fi\u015ftirmeye devam etmektedirler. Bu yer de\u011fi\u015ftirmeler ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclke i\u00e7inde k\u00f6yden kente veya kentten kente g\u00f6\u00e7 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015febilirken, Kosova Ad\u0131geleri ve Suriye Ad\u0131geleri \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi sava\u015f nedeniyle ba\u015fka \u00fclkelere yap\u0131lan g\u00f6\u00e7 \u015feklinde de ger\u00e7ekle\u015febilmektedir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Ad\u0131ge n\u00fcfusunun anavatan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler s\u0131ralanacak olursa, ba\u015fta T\u00fcrkiye, Suriye, \u00dcrd\u00fcn, \u0130srail, Suudi Arabistan, Irak, Almanya, Hollanda, Bel\u00e7ika, ABD, Kanada, M\u0131s\u0131r ve Libya olmak \u00fczere neredeyse d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Baz\u0131 s\u00f6ylemlere g\u00f6re bug\u00fcn Ad\u0131geler d\u00fcnyada 40-50 civar\u0131 \u00fclkede da\u011f\u0131n\u0131k olarak ya\u015famaktad\u0131rlar (KAFFED, 2005) (Khruleva, 2014)<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Ad\u0131ge n\u00fcfusunun say\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek kapsaml\u0131 bir n\u00fcfus say\u0131m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Bug\u00fcn itibariyle \u00f6zerk cumhuriyetlerin d\u0131\u015f\u0131nda tam ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devleti bulunmayan Ad\u0131geler genellikle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerin vatanda\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedirler. Etnik n\u00fcfus say\u0131m\u0131 i\u00e7in bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131ysa da, resmi rapor olarak yay\u0131nlanm\u0131\u015f b\u00f6lgesel veya genel Ad\u0131ge n\u00fcfus say\u0131m\u0131 raporu bulunmamaktad\u0131r. Bu alanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar daha \u00e7ok bireysel veya sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerince k\u0131s\u0131tl\u0131 imk\u00e2nlarla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan ibarettir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda devletlerin istatistik kurumlar\u0131nca yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda etnik kimlik soruldu ise de tarihte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kimliksel ac\u0131 tecr\u00fcbelerin yans\u0131mas\u0131 olarak Ad\u0131gelerin bu sorulara \u00e7ok do\u011fru cevaplar vermi\u015f olmas\u0131 beklenemez. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan bir\u00e7ok Ad\u0131ge k\u00f6kenli T\u00fcrkiye vatanda\u015f\u0131, bug\u00fcn bile anadil olarak Ad\u0131gece konu\u015fabildi\u011fi, Ad\u0131ge k\u00fclt\u00fcr\u00fcne a\u015fina olup evinde Ad\u0131ge geleneklerine g\u00f6re ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halde, soruldu\u011funda etnik kimlik olarak T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte, \u0131srar edildi\u011finde \u00e7ekinerek Ad\u0131ge olduklar\u0131n\u0131 dile getirebilmektedirler. Pek tabi ki buna sebep olarak Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131ndaki T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmayan ve T\u00fcrkle\u015fmeyi kabul etmeyen vatanda\u015flara y\u00f6nelik uygulanan baz\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlerden dolay\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Baz\u0131lar\u0131 ise i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin bask\u0131n olan etno-k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini kendi k\u00f6klerinin etno-k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fine tercih etti\u011fi i\u00e7in kendilerini Ad\u0131ge ve\/veya \u00c7erkes olarak nitelendirmekten vazge\u00e7mi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Ad\u0131gelerin bug\u00fcnk\u00fc durumunu ara\u015ft\u0131rarak d\u00fcnyadaki Ad\u0131ge n\u00fcfusunun diasporadaki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 hakk\u0131ndaki bilgileri \u00f6rneklendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130leride bu alanda \u00e7al\u0131\u015fma yapmak isteyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n Ad\u0131gelerin d\u00fcnyadaki n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na ait bulgular\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken dikkat etmeleri gereken noktalar\u0131 belirlemeye \u00f6zen g\u00f6sterdim. Ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak \u00fclkelere g\u00f6re n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131na ait bilgileri payla\u015fmadan \u00f6nce Ad\u0131ge n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bug\u00fcne ait durumu i\u00e7in \u00e7e\u015fitli n\u00fcfus hesaplama y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131labilirli\u011fine de de\u011finmek istiyorum.<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974597\"><\/a><strong>Ad\u0131ge N\u00fcfusu Tahminleri i\u00e7in \u00c7e\u015fitli N\u00fcfus Hesaplama Y\u00f6ntemlerinin Kullan\u0131labilirli\u011fi<\/strong><\/h1>\n<p>N\u00fcfus bilgileri, planlama \u00f6l\u00e7\u00fctleri aras\u0131nda \u00f6nemli bir de\u011fer te\u015fkil etmektedir. \u00dclkelerin kalk\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik planlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken planlama birimi olarak ele al\u0131nan sahan\u0131n konumsal \u00f6zellikleri ve benzeri fiziki co\u011frafik \u00f6zelliklerinin yan\u0131nda be\u015feri \u00f6zelliklerine<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> de \u00f6nem verilmektedir (Karakuzulu, 2008). Bu nedenle \u00fcniversitelerde ve ara\u015ft\u0131rma\/planlama kurulu\u015flar\u0131nda gelece\u011fe dair n\u00fcfus tahminlerini daha tutarl\u0131 yapabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 1,2,4,8,16,32,64 \u015feklinde geometrik art\u0131\u015f g\u00f6sterir (Sel\u00e7uk, 2014). Ancak tek ba\u015f\u0131na bu d\u00fcz hesaplama y\u00f6ntemi, tek bir etnik grup i\u00e7in do\u011fru bir tahminde bulunabilmemizi sa\u011flamaya yetmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc n\u00fcfus de\u011fi\u015fimini etkileyen bir\u00e7ok fakt\u00f6r bulunmaktad\u0131r. Ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan insanlar i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131 co\u011frafi b\u00f6lgelerde farkl\u0131 n\u00fcfus geli\u015fimlerinin g\u00f6zlendi\u011fi bilinmektedir. \u00d6rne\u011fin k\u0131rsalda ya\u015fayan ve geni\u015f arazisi olan aileler say\u0131ca daha \u00e7ok \u00e7ocuk sahibi olurken \u015fehirlerde ya\u015fayan insanlar say\u0131ca daha az \u00e7ocuk sahibi oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>N\u00fcfus tahmin ve projeksiyonlar\u0131n\u0131, dayand\u0131klar\u0131 y\u00f6ntem, kullan\u0131lan veriler ve varsay\u0131mlar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ana hatlar\u0131yla \u00fc\u00e7 grupta toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (Kocaman, 2002):<\/p>\n<ol>\n<li>Matematik y\u00f6ntemler yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lan n\u00fcfus tahminleri,<\/li>\n<li>Demografik unsurlara g\u00f6re n\u00fcfus projeksiyonlar\u0131,<\/li>\n<li>Ekonomik y\u00f6ntemler yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lan n\u00fcfus projeksiyonlar\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu y\u00f6ntemlerin hepsi de n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda elde edilen somut verilere dayal\u0131 hesaplama y\u00f6ntemleridir. N\u00fcfus hesaplamada matematiksel y\u00f6ntemler k\u0131sa d\u00f6nemli tahminde bulunabilmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. En az iki n\u00fcfus say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak elde edilen n\u00fcfus de\u011fi\u015fim grafi\u011fi ile bu say\u0131mlar aras\u0131nda kalan y\u0131llara ait de\u011fi\u015fimler tahmin edilebilir. \u0130leriye d\u00f6n\u00fck tahminler i\u00e7in en fazla gelecek 5 y\u0131l i\u00e7in tahmin yap\u0131labilir. Demografik ve ekonomik y\u00f6ntemler birbirilerini do\u011frudan etkileyen ve genellikle birlikte de\u011ferlendirilmesi gereken y\u00f6ntemlerdir. \u00d6rne\u011fin bir b\u00f6lgeye yap\u0131lan sanayi yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n fazlala\u015fmas\u0131 o b\u00f6lgeye i\u015f\u00e7i g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc do\u011furacakt\u0131r ya da belirli bir b\u00f6lgede gen\u00e7 n\u00fcfusun fazla olmas\u0131 \u015firketlerin o alana yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131n\u0131 etkiliyor da olabilir. Bu gibi etkenler ne kadar de\u011ferlendirmeye al\u0131nsa da n\u00fcfus tahminlerinde demografik y\u00f6ntemlerin kullan\u0131labilmesi i\u00e7in yine somut say\u0131m verilerine ve bunlarla ilgili demografik yap\u0131y\u0131 analiz etmeye yarayacak detay bilgilere ihtiya\u00e7 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131 ve \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na ait belgelere g\u00f6re Ad\u0131ge halk\u0131n\u0131n 1 milyon 5 y\u00fcz bine varan n\u00fcfusu vatan\u0131n\u0131 terk etmeye zorlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kay\u0131tlardaki sa\u011f kalanlar\u0131n miktar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lan hesaplamalarla bile bir sonuca varabilmek neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bunun nedenini anlamak i\u00e7in yaln\u0131zca 2011 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan Suriye Krizinin do\u011furdu\u011fu i\u00e7 sava\u015f\u0131n etkisiyle Suriye\u2019de ya\u015fayan Ad\u0131ge halk\u0131n\u0131n tekrar g\u00f6\u00e7 etmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimi incelemek bile yeterli olacakt\u0131r. Suriye Ad\u0131geleri i\u00e7in, 19. YY\u2019da ba\u015flayan zorunlu g\u00f6\u00e7ler 20. YY\u2019da da devam etmi\u015f, defalarca Ad\u0131gelerin g\u00f6\u00e7 etmelerine neden olmu\u015ftur. \u00d6zetlemek gerekirse; 1859-1876 aras\u0131 Balkanlarda yerle\u015ftirilen Ad\u0131gelerin 1878 de imzalanan Ayastefanos (Ye\u015filk\u00f6y) ve Berlin antla\u015fmalar\u0131 ile Anadolu\u2019nun i\u00e7 kesimlerine ta\u015f\u0131nmalar\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir (Natho[1], 2009). Suriye ve \u0130srail aras\u0131nda 1967 de ger\u00e7ekle\u015fen Golan sava\u015f\u0131 sonucunda Golan tepelerinde yerle\u015fik Ad\u0131gelerin Amerika\u2019ya g\u00f6\u00e7\u00fc, 1998 Kosova sava\u015f\u0131 ve orada yerle\u015fik Ad\u0131gelerin Anavatana d\u00f6nmeleri ba\u015fl\u0131ca toplu g\u00f6\u00e7 hareketleridir. Sava\u015flar\u0131n neden oldu\u011fu g\u00f6\u00e7lerin d\u0131\u015f\u0131nda bar\u0131\u015f zamanlar\u0131nda da ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeni ile g\u00f6\u00e7ler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6\u00e7ler sadece k\u00f6yden kente veya kentten kente olmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p \u00fclkeler aras\u0131 d\u00fczeyde de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Szhleswig-Holstein \u00c7al\u0131sma Bakanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda 1957\u2019de yap\u0131lan i\u015f\u00e7i g\u00f6\u00e7\u00fc ile ilgili ilk anla\u015fma ve bunu izleyen 1961\u2019de Federal Almanya, 1964\u2019te Avusturya, Hollanda ve Bel\u00e7ika, 1967 ve F\u0131ransa ile ger\u00e7ekle\u015ftirilen ikili anla\u015fmalar sayesinde de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerde bir\u00e7ok Ad\u0131ge\u2019de T\u00fcrk i\u015f\u00e7ilerin aras\u0131nda Avrupa \u00fclkelerine g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir (Y\u0131ld\u0131r\u0131mo\u011flu, 2005). Bug\u00fcn ba\u015fta Almanya olmak \u00fczere bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde Ad\u0131gelerin bulunmas\u0131na zemin haz\u0131rlayan bu i\u015f\u00e7i g\u00f6\u00e7leri matematik y\u00f6ntemler yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lacak tahminleri tutars\u0131zla\u015ft\u0131rmakla kalmay\u0131p demografik unsurlara g\u00f6re yap\u0131lacak n\u00fcfus tahminlerinin de ekonomik y\u00f6ntemler yard\u0131m\u0131yla yap\u0131lacak n\u00fcfus tahminlerinin de g\u00fcvenilmez olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Gerek Ad\u0131gelerin birbirlerinden uzak ya\u015famalar\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu, gerekse devletlerin politikalar\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu asimilasyonun da etkileri neticesinde genetik olarak Ad\u0131ge k\u00f6kenli olan bir\u00e7ok ki\u015fi bug\u00fcn kendisini i\u00e7ine kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 etno-k\u00fclt\u00fcr\u00fc benimsemesi sonucu olarak Ad\u0131ge kimli\u011finden uzakla\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Di\u011fer toplumlarla yap\u0131lan evlilikler de bu asimilasyonu artt\u0131r\u0131c\u0131 unsur olmu\u015ftur. Bu etkilerin tamam\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fimizde diasporada ya\u015fayan Ad\u0131ge n\u00fcfusu i\u00e7in geometrik bir art\u0131\u015ftan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ad\u0131gelerin \u00fclkelere g\u00f6re n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 ile ilgili \u00f6rnek bilgiler a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974598\"><\/a><strong>T\u00fcrkiye\u2019de Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>D\u00fcnyada Ad\u0131ge n\u00fcfusunun en \u00e7ok oldu\u011fu \u00fclke T\u00fcrkiye\u2019dir. Bug\u00fcn en d\u00fc\u015f\u00fck tahminlere g\u00f6re 1,5-2 milyon olarak ifade edilen T\u00fcrkiye Ad\u0131geleri, zaman zaman i\u00e7ine di\u011fer Kuzey Kafkas halklar\u0131n\u0131 da katmak suretiyle 10,5 milyonlara varan iddialara konu olmu\u015ftur. Ancak bu abart\u0131l\u0131 iddialar\u0131n hi\u00e7bir ger\u00e7ekli\u011fi yoktur. (Jane[1], 2010)<\/p>\n<p>1960\u2019l\u0131 ve 1970\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019nin Ad\u0131ge n\u00fcfusu i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar \u0130zzet Aydemir\u2019e g\u00f6re t\u00fcm diasporada 5 milyon olan \u00c7erkes N\u00fcfusu, Ankara Kuzey Kafkas K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi Eski ba\u015fkanlar\u0131ndan Dr. Zekiye Kazuk\u2019a g\u00f6re 2,5 milyon gibi farkl\u0131 say\u0131larla ifade edilmi\u015ftir. (Natho[2], 2009). \u0130zzet Aydemir, \u00c7erkes tan\u0131m\u0131n\u0131 yaparken yaln\u0131zca \u00c7erkesleri (Ad\u0131geleri) baz almam\u0131\u015f, t\u00fcm otokton Kafkas Halklar\u0131n\u0131 \u00c7erkes tan\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde de\u011ferlendirmi\u015ftir (Aydemir[1], 1975).<\/p>\n<p>\u0130zzet Aydemir\u2019in yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Kafkasya K\u00fclt\u00fcrel Dergisi\u2019nin 1970\u2019li y\u0131llarda yapt\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ile T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fik \u00c7erkes n\u00fcfusu tespit edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1975 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde 40 ilde ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 tamamlayan \u0130zzet Aydemir, \u00c7erkes\u00e7e konu\u015fabilen n\u00fcfusun tespitinde \u00f6nemli bilgiler kaydetmi\u015f olmakla birlikte tam say\u0131lar\u0131n tespit edilmesi ile ilgili g\u00fc\u00e7l\u00fcklere de de\u011finmi\u015ftir. Dergide 1963 te yay\u0131nlanan T\u00fcrkiye \u0130statistik Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re 1960 y\u0131l\u0131nda \u00c7erkes\u00e7e konu\u015fan say\u0131s\u0131 119.000 olarak kaydedilmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Derginin ara\u015ft\u0131rma sonucuna g\u00f6re ise yaln\u0131zca \u00c7erkes k\u00f6ylerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 180.000 \u00c7erkesce konu\u015fan ki\u015fi oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir (Aydemir[2], 1975). Di\u011fer yandan bug\u00fcn \u00c7erkes oldu\u011fu halde \u00c7erkes\u00e7e bilmeyenlerin say\u0131s\u0131 bilenlere g\u00f6re \u00e7ok daha fazlad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n Yerli Halklar\u0131 (Native People\u2019s of The World) ansiklopedisinde 19. YY sonu s\u00fcrg\u00fcne u\u011frayan Ad\u0131ge n\u00fcfusunun yolda \u00f6lenler d\u00e2hil 1.500.000 civar\u0131nda oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Bunun sonucunda Kafkasya\u2019da kalan n\u00fcfusun 200.000 kadar kald\u0131\u011f\u0131 belirtilen yay\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc n\u00fcfus varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 750.000 civar\u0131nda oldu\u011fu, T\u00fcrkiye\u2019de ise bug\u00fcn 2.000.000 civar\u0131 Ad\u0131ge\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. (Thomson, 2013).<\/p>\n<p>KAFFED\u2019de (<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>) d\u00f6neminin E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Sekreteri olan \u015eamil Jane\u2019nin 2010 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bilgiye g\u00f6re 150.000 civar\u0131 k\u00f6ylerde, 2.850.000\u2019i \u015fehirlerde ya\u015famak \u00fczere toplam Ad\u0131ge n\u00fcfusu 3.000.000\u2019dur (Jane[2], 2010).<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974599\"><\/a><strong>Suriye\u2019de Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>Suriye\u2019de Ad\u0131gelerin ilk yerle\u015fimi kuzey b\u00f6lgelerinden ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Halep vilayetine ba\u011fl\u0131 Mara\u015f Sanca\u011f\u0131 topraklar\u0131na 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda, s\u00fcrekli h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 ayaklanan Zeytun b\u00f6lgesinin kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flama g\u00f6reviyle Osmanl\u0131\u2019n\u0131n jandarmas\u0131 rol\u00fc verilmi\u015fti. Ancak as\u0131l g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131, 1877-1878 Osmanl\u0131 &#8211; Rus harbi d\u00f6neminde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6ncesinde Balkanlara yerle\u015ftirilen Ad\u0131geler ile birlikte Kafkasya\u2019da Terek b\u00f6lgesi, Abhazya ve Da\u011f\u0131stan\u2019daki ayaklanmalar nedeniyle Osmanl\u0131ya g\u00f6nderilenlerin bir k\u0131sm\u0131 da Suriye ve Filistin\u2019e yerle\u015ftirildi. (Kushabiev[1], 1991).<\/p>\n<p>Fransa ve \u0130ngiltere\u2019nin i\u015fgali d\u00f6neminde, 1935\u2019te yap\u0131lan say\u0131ma g\u00f6re Suriye\u2019de 25.000 ki\u015filik n\u00fcfus olu\u015fturan 4.039 Ad\u0131ge ailesinden bahsedilmektedir. Suriye\u2019de ya\u015fayan Ad\u0131geler, 1948, 1967 ve 1973 Arap-\u0130srail sava\u015flar\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015flar, onlarcas\u0131 devlet ni\u015fan\u0131yla \u00f6d\u00fcllendirilmi\u015ftir. Ancak yine de bu sava\u015flardan olumsuz etkilenen Suriye\u2019li Ad\u0131gelerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ABD, Kanada, Bat\u0131 Avrupa, Birle\u015fik Arap Emirlikleri gibi \u00fclkelere g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. \u00a0(Kushabiev[2], 2012).<\/p>\n<p>Arap Bahar\u0131<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> sonras\u0131nda \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u015fiddetlendi\u011fi 2012 y\u0131l\u0131ndaki duruma g\u00f6re Suriye\u2019de ya\u015fayan Ad\u0131ge n\u00fcfusunun 90 ile 100 bin civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir (ORSAM, 2012). Bug\u00fcn halen devam eden Suriye krizinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnlerden beri Suriye\u2019den ba\u015fka \u00fclkelere yeni bir Ad\u0131ge g\u00f6\u00e7\u00fc daha ya\u015fanmaktad\u0131r. Suriye krizinden etkilenen Ad\u0131geler i\u00e7in de destek sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan ve merkezi Ankara da bulunan KAFFED\u2019in Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi ve Suriye Kriz Komitesi Sorumlusu olan Bislan Jalavka\u2019n\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>, 2012 y\u0131l\u0131ndan beri T\u00fcrkiye\u2019ye 7.000, \u00dcrd\u00fcn\u2019e 6000, Avrupa ve Kafkasya\u2019ya da yine 6000 civar\u0131nda Suriyeli Ad\u0131ge\u2019in g\u00f6\u00e7 etti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bununla beraber Suriye\u2019den, ba\u015fta Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerine y\u00f6nelik olmak \u00fczere g\u00f6\u00e7lerin devam etti\u011fi de bilinmektedir. Bu gruplar\u0131n i\u00e7erisinde bulunan Ad\u0131ge n\u00fcfusu hakk\u0131nda net bir bilgi bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bir\u00e7ok aile i\u00e7 sava\u015f nedeni ile kay\u0131plar vermi\u015ftir ve yine bu sava\u015fta \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131na dair elimizde bir bilgi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974600\"><\/a><strong>\u00dcrd\u00fcn\u2019de Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>\u00dcrd\u00fcn\u2019de Ad\u0131gelerin tarihi Suriye\u2019deki Ad\u0131geler ile ayn\u0131 d\u00f6nemde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yine ilk yerle\u015fimler 1860\u2019l\u0131 y\u0131llarda olsa da as\u0131l g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 1878 sonras\u0131d\u0131r. \u0130lk gelen Ad\u0131geler Amman yak\u0131nlar\u0131na yerle\u015fmi\u015flerdir. Bunlar\u0131 1880\u2019de Vadi Sir&#8217;e 1885\u2019te Jerash&#8217;a, 1905\u2019te Sweileh\u2019e yerle\u015fen Ad\u0131geler takip etmi\u015ftir. 1900\u2019de Na&#8217;ur 1909\u2019da Russeifa yine Ad\u0131geler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n toplam\u0131n\u0131n 3.500 civar\u0131nda oldu\u011fu bilinmektedir (Al Hussein[1], 2006).<\/p>\n<p>T\u0131pk\u0131 di\u011fer \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi \u00dcrd\u00fcn\u2019de de Ad\u0131geler \u00fclke tarihinin \u015fekillenmesinde katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. 1. D\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Suriye Frans\u0131zlar taraf\u0131ndan ve Filistin \u0130ngilizler taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015fti. Trans-\u00dcrd\u00fcn\u2019de \u0130ngilizlerin kontrol\u00fcndeydi. \u00dcrd\u00fcnl\u00fcler ve Ad\u0131geler Mirza Pa\u015fa ve Said Pa\u015fa komutas\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 kuvvetlerle bu i\u015fgale kar\u015f\u0131 Araplara ve Kral Faysal\u2019a destek verdiler. Bunun sonucu olarak Frans\u0131z i\u015fgali sona erdi. \u0130ngiliz ordusu \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fc i\u015fgal etmek yerine Amman\u2019da bir yerel h\u00fck\u00fcmet kurulmas\u0131n\u0131 desteklediler. Bu h\u00fck\u00fcmette iki Ad\u0131ge \u00fcye de vard\u0131. Winston Churchill in \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fc ziyaretinde yap\u0131lan antla\u015fma ile Mart 1921 de Amman yeni devletin ba\u015fkenti ilan edilmi\u015fti. (Al Hussein[2], 2006).<\/p>\n<p>Prens Ali Bin El H\u00fcseyin\u2019e g\u00f6re \u00dcrd\u00fcn\u2019de bulunan Ad\u0131ge n\u00fcfusu 100 bin civar\u0131ndad\u0131r (Al Hussein, 2006). Prof. Dr. Sevda Alanku\u015f ise \u00dcrd\u00fcndeki Ad\u0131ge n\u00fcfusunu 120 olarak belirtmi\u015ftir (Alanku\u015f, 2005).<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974601\"><\/a><strong>\u0130srail\u2019de Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>\u0130srail Ad\u0131gelerinin de yerle\u015fim tarihleri Suriye ve \u00dcrd\u00fcn Ad\u0131geleri gibi 1878 sonras\u0131ndad\u0131r. \u0130srail\u2019de yaln\u0131zca iki Ad\u0131ge k\u00f6y\u00fc vard\u0131r. \u0130srail\u2019in kurulu\u015fundan \u00f6ncesinde Filistin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunan bu k\u00f6ylerde ya\u015fayan Ad\u0131gelerin hem Araplarla hem de Yahudilerle iyi ili\u015fkileri vard\u0131 (\u00c7ertok, 1999). 1948 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletlerin \u0130srail\u2019in kurulu\u015funu ilan etmesinden beri Ad\u0131geler burada temel k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131na sahiptirler. \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinde 1996 y\u0131l\u0131ndan beri bulunan Ad\u0131geler ile ilgili dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetleri sa\u011flayan bir birim de mevcuttur. (Taymaz, 2005).<\/p>\n<p>\u0130srailde bulununan k\u00f6ylerin adlar\u0131 Kfar-Kama ve Reyhaniye\u2019dir. Kfar-Kama\u2019da Reyhaniye de Ad\u0131geler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Bug\u00fcn Kfar-Kama belediye stat\u00fcs\u00fcnde olup n\u00fcfusu 3.500 kadard\u0131r. Reyhaniye\u2019de de 850 kadar Abzah bulunmaktad\u0131r. (Taymaz, 2005).<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974602\"><\/a><strong>Libya\u2019da Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>Libya\u2019da bulunan Ad\u0131gelerin tarihi Meml\u00fcklerin zaman\u0131na kadar uzanmaktad\u0131r. 1517\u2019de Osmanl\u0131 idaresi alt\u0131na giren M\u0131s\u0131r\u2019da Meml\u00fck iktidar\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n g\u00f6reve gelmesi sonucunda Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n ordusundan ka\u00e7arak Libya\u2019ya yerle\u015fmesi sonucu burada Ad\u0131ge varl\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde M\u0131s\u0131rda ya\u015fayan Ad\u0131ge\u2019lerin bir k\u0131sm\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019dan ka\u00e7arak Misrata\u2019ya yerle\u015fmi\u015flerdir. Baz\u0131lar\u0131 ise Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n ordusundan ka\u00e7arak Sudandaki Dongola b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdir. Daha sonra Meml\u00fckleri tamamen oratadan kald\u0131rmak isteyen Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu \u0130smail\u2019i ordular\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Sudan\u2019a g\u00f6ndermesinin ard\u0131ndan Dongola\u2019daki Meml\u00fckler farkl\u0131 y\u00f6nlerden b\u00f6lgeyi terk etmi\u015flerdir. Hayatta kalanlar ise Libya\u2019ya yerle\u015fmi\u015ftir. Bug\u00fcn Libya\u2019da Dankali ismi ile an\u0131lanlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n Dongola\u2019dan Misrata\u2019daki di\u011fer Ad\u0131gelerin yan\u0131na ula\u015fanlar\u0131n soyundan geldikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir (Tanr\u0131verdi, 2011).<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Libya\u2019daki Ad\u0131gelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Misrata\u2019da ikamet etmektedir ve say\u0131lar\u0131n\u0131n 15.000 kadar olduklar\u0131 tahmin edilmektedir. Ayr\u0131ca Trablus ve Bingazi\u2019de de \u00e7ok say\u0131da Ad\u0131ge oldu\u011fu bilinmektedir (Al-Shishani, 2011). George Washington \u00fcniversitesinden Sufian Zhemukhov ise Libya\u2019da bulunan Ad\u0131ge n\u00fcfusunun 35.000 kadar oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (Zhemukhov , 2011).<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974603\"><\/a><strong>ABD\u2019de Ya\u015fayan Ad\u0131geler<\/strong><\/h1>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletlerine Ad\u0131gelerin g\u00f6\u00e7\u00fc 1967 \u0130srail \u2013 Suriye sava\u015f\u0131 d\u00f6nemindedir. Suriye ve \u0130srail\u2019in aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan sava\u015f\u0131n Golan tepelerinde bulunan Ad\u0131ge k\u00f6ylerine zarar vermesi, sava\u015f sonras\u0131nda buradaki halk\u0131n yeniden g\u00f6\u00e7\u00fcne neden olmu\u015ftur. Bu \u00f6nemde Amerika\u2019ya giden Ad\u0131geler bug\u00fcn New Jersey, California eyaletlerinde ve Kanada\u2019n\u0131n British Columbia eyaletine ba\u011fl\u0131 Vancouver \u015fehirlerinde n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu g\u00f6stermektedirler.<\/p>\n<p>Amerikan\u0131n Wayne, New Jersey kentinde bulunan Ad\u0131ge Yard\u0131mla\u015fma Derne\u011fi\u2019nde (Circassian Benevolent Association) \u00e7al\u0131\u015fan Ali Berzeg\u2019in<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a> verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re bug\u00fcn Amerikada Ad\u0131geler New Jersey ve Kaliforniya da yo\u011funluk g\u00f6stermektedir. Toplam say\u0131lar\u0131n\u0131n 5-7 bin civar\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yleyen Ali Berzeg bunun 4-5 bin kadar\u0131n\u0131n New Jersey\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kaliforniya\u2019da ise 1000 civar\u0131nda Ad\u0131ge n\u00fcfus oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Ancak kendisi bu bilgilerin tamamen tahminlere dayal\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulam\u0131\u015f ve tam say\u0131n\u0131n tespit edilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir.<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974604\"><\/a><strong>Ad\u0131ge N\u00fcfusunu Ara\u015ft\u0131ran \u00c7e\u015fitli Kurulu\u015flar\u0131n Yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Bilgiler<\/strong><\/h1>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de de, d\u00fcnyada da bir\u00e7ok Ad\u0131ge sivil toplum kurulu\u015fu da d\u00fcnyadaki Ad\u0131ge n\u00fcfusunun bu g\u00fcnk\u00fc durumunu merak etmekte, farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle tahminlerde bulunmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bu sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri veya ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir\u00e7ok yay\u0131nda belirtilen rakamlar da kesin verilere dayanmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnyadaki Ad\u0131ge n\u00fcfusu yaln\u0131zca Ad\u0131ge sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 veya takip etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir konu de\u011fil. Devletlerin istatistik ve planlama birimleri, farkl\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri veya ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131 gibi bir\u00e7ok kurulu\u015f Ad\u0131ge n\u00fcfusu ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 konusuna ilgi g\u00f6stermektedir. Bu b\u00f6l\u00fcmde resmi kurumlardan ya da stratejik ara\u015ft\u0131rma merkezlerinden ziyade baz\u0131 etno-kimlik ve etno-linguistik temelli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131ndan bahsedece\u011fim. \u00d6rne\u011fin misyonerlik faaliyetleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan kurulu\u015flar, edindikleri bilgilerle veri tabanlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli g\u00fcncelleyerek Ad\u0131ge n\u00fcfusunun yo\u011fun bulundu\u011fu yerlere incil terc\u00fcmesi, radyo yay\u0131n\u0131 ve benzeri hizmetleri planlamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. A\u015fa\u011f\u0131da bu \u00f6rneklerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 inceleyece\u011fiz:<\/p>\n<p><strong>Joshua Project (<\/strong><a href=\"http:\/\/www.joshuaproject.net\"><strong>www.joshuaproject.net<\/strong><\/a><strong>):<\/strong> D\u00fcnyadaki bir \u00e7ok etnik grubun da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 raporlamaya \u00e7al\u0131\u015fan proje veri taban\u0131nda \u00c7erkes (Circassian) kelimesini arad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir tablo kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n<table width=\"97%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"3\"><strong>TABLO 1: JOSHUA PROJECT ARAMA SONU\u00c7LARI (Aranan Kelime: Circassian)<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Term <\/strong><strong>\u25b2<\/strong><\/td>\n<td><strong>Data Type<\/strong><\/td>\n<td><strong>Main Entry<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Adyghe, West Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Circassian <\/a><\/td>\n<td>People group alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">Circassian<\/a><\/td>\n<td>Language alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Circassian, West<\/a><\/td>\n<td>People group alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">East Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">Kabardian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/kbd\">East Circassian<\/a><\/td>\n<td>Language alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/kbd\">Kabardian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">Kabardian, East Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">Kabardian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Lower Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">Lower Circassian<\/a><\/td>\n<td>Language alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/20821\">Shapsug, Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/20821\">Shapsug, Circassian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">Upper Circassian<\/a><\/td>\n<td>People group alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">Kabardian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/kbd\">Upper Circassian<\/a><\/td>\n<td>Language alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/kbd\">Kabardian<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">West Circassian<\/a><\/td>\n<td>Language alternate name<\/td>\n<td><a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/languages\/ady\">Adyghe<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"3\"><strong>Search Results:\u00a0\u00a013<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Yukar\u0131daki tabloda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u00c7erkes etnik kimli\u011fi tablonun sa\u011f s\u00fctununda \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar Ad\u0131ge, Kabardey ve \u015eaps\u0131\u011f-Ad\u0131ge gruplar\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekte, Kabardey ve \u015eaps\u0131\u011flar da Ad\u0131ge boylar\u0131d\u0131r. Yani hepsi de \u00c7erkestir. Ancak bu kurulu\u015f toplad\u0131\u011f\u0131 bilgileri d\u00fczenlemeye \u00e7al\u0131\u015fsa da Kafkasya\u2019daki Ad\u0131ge (\u00c7erkes) \u00f6zerk cumhuriyetlerine ve Kafkasya\u2019n\u0131n Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131 olan \u015eaps\u0131\u011f b\u00f6lgesine ba\u011fl\u0131 olarak b\u00f6yle bir ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya gitmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor diyebiliriz.<\/p>\n<p>Resmi bir ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015fu olmayan Joshua Project in kaynaklar\u0131na g\u00f6re bug\u00fcn Ad\u0131geler 12 \u00fclkede farkl\u0131 \u00fclkede ya\u015famaktad\u0131rlar (Joshua Project[1], 2016) Bu \u00fclkeler ve bu \u00fclkelerde bulunan Ad\u0131ge n\u00fcfuslar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tablo 2 de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibidir.<\/p>\n<table style=\"height: 313px;\" width=\"641\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"264\"><strong>TABLO 2: ADIGE N\u00dcFUSUNUN \u00dcLKELERE G\u00d6RE DA\u011eILIMI<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">ABD<\/td>\n<td width=\"151\">3.400<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Bulgaristan<\/td>\n<td width=\"151\">500<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Gazze (\u0130srail)<\/td>\n<td width=\"151\">3.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Irak<\/td>\n<td width=\"151\">\u00a035.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">\u0130srail<\/td>\n<td width=\"151\">3.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">M\u0131s\u0131r<\/td>\n<td width=\"151\">12.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Rusya<\/td>\n<td width=\"151\">bilinmiyor<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">S\u0131rbistan<\/td>\n<td width=\"151\">3.300<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Suriye<\/td>\n<td width=\"151\">36.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">T\u00fcrkiye<\/td>\n<td width=\"151\">320.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">Ukrayna<\/td>\n<td width=\"151\">600<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\">\u00dcrd\u00fcn<\/td>\n<td width=\"151\">78.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"113\"><strong>TOPLAM: <\/strong><\/td>\n<td width=\"151\"><strong>496.000<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"264\">Joshua Project (<a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161<\/a>.)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<table style=\"height: 334px;\" width=\"642\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"283\"><strong>TABLO 3: KABARDEY N\u00dcFUSUNUN \u00dcLKELERE G\u00d6RE DA\u011eILIMI<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">ABD<\/td>\n<td width=\"132\">3.700<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Almanya<\/td>\n<td width=\"132\">14.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">\u00d6zbekistan<\/td>\n<td width=\"132\">1.400<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Rusya<\/td>\n<td width=\"132\">565.500<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Sudi Arabistan<\/td>\n<td width=\"132\">24.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Suriye<\/td>\n<td width=\"132\">49.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">T\u00fcrkiye<\/td>\n<td width=\"132\">1.074.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">\u00dcrd\u00fcn<\/td>\n<td width=\"132\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 78.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\"><strong>TOPLAM:<\/strong><\/td>\n<td width=\"132\"><strong>1.809.100<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"283\">Joshua Project (<a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675<\/a>.)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Amerika\u2019daki Protestan kiliseleri ad\u0131na resmi olmayan ara\u015ft\u0131rmalar yapan bu kurulu\u015fun internet sitesinde ayr\u0131ca Kazakistan\u2019da 100 ve \u00d6zbekistan\u2019da 300 kadar Ad\u0131ge n\u00fcfusunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ancak bunlar\u0131n n\u00fcfus azl\u0131\u011f\u0131 nedeni ile di\u011fer 12 \u00fclkenin aras\u0131nda s\u0131ralamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Joshua Project Kabardey n\u00fcfusunu Ad\u0131ge n\u00fcfusundan ayr\u0131 tutmu\u015f ve Kabardeylerin de bug\u00fcn 8 \u00fclkede da\u011f\u0131n\u0131k olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 raporlam\u0131\u015ft\u0131r (Joshua Project[2], 2016). Buna g\u00f6re Kabardeylerin d\u00fcnyadaki n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 da yukar\u0131daki tablo 3\u2019te g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibidir.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde liste d\u0131\u015f\u0131nda tutulan bir de Ukrayna\u2019da ya\u015fayan 400 Kabardey oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Yine bu yay\u0131nda \u00c7erkeslerin \u015eaps\u0131\u011f boyu i\u00e7in yaln\u0131zca Rusya\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 rapor edilmekte ve say\u0131lar\u0131n\u0131n da 3.900 oldu\u011fu belirtilmektedir (Joshua Project[3], 2016). Burada raporlanan \u00fclke ve b\u00f6lgeler d\u0131\u015f\u0131nda da \u00c7erkeslerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilinmekle birlikte tablolarda verilen say\u0131lar da ger\u00e7ek\u00e7i de\u011filler.<\/p>\n<table style=\"height: 170px;\" width=\"643\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"275\"><strong>TABLO 5: KABARDEY N\u00dcFUSUNUN \u00dcLKELERE G\u00d6RE DA\u011eILIMI<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"157\">Rusya<\/td>\n<td width=\"118\">450.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"157\">\u00d6zbekistan<\/td>\n<td width=\"118\">1.400<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"157\">Sudi Arabistan<\/td>\n<td width=\"118\">26.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"157\"><strong>TOPLAM: <\/strong><\/td>\n<td width=\"118\"><strong>477.400<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"275\">People Groups (<a href=\"http:\/\/www.peoplegroups.org\/Explore.aspx\">http:\/\/www.peoplegroups.org\/Explore.aspx<\/a>. )<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>People Groups (<\/strong><a href=\"http:\/\/www.peoplegroups.org\/\"><strong>http:\/\/www.peoplegroups.org\/<\/strong><\/a><strong>):<\/strong> Evangelis kiliseler birli\u011finin kurulu\u015fu Global Research IMB\u2019nin yay\u0131n\u0131 olan People Groups adl\u0131 web sitesinde Ad\u0131gelerin \u00fclkelere g\u00f6re n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanm\u0131\u015f (People Groups, 2016):<\/p>\n<table style=\"height: 273px;\" width=\"640\">\n<tbody>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"274\"><strong>TABLO 4: ADIGE N\u00dcFUSUNUN \u00dcLKELERE G\u00d6RE DA\u011eILIMI<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">ABD<\/td>\n<td width=\"142\">6.200<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">Irak<\/td>\n<td width=\"142\">\u00a036.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">\u0130srail<\/td>\n<td width=\"142\">3.700<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">Rusya<\/td>\n<td width=\"142\">129.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">Suriye<\/td>\n<td width=\"142\">61.500<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\">\u00dcrd\u00fcn<\/td>\n<td width=\"142\">132.000<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"132\"><strong>TOPLAM: <\/strong><\/td>\n<td width=\"142\"><strong>368.400<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td colspan=\"2\" width=\"274\">People Groups (<a href=\"http:\/\/www.peoplegroups.org\/Explore.aspx\">http:\/\/www.peoplegroups.org\/Explore.aspx<\/a>.)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu sitede de Ad\u0131gelerin Kabardey boyu, Joshua Project\u2019te oldu\u011fu gibi ayr\u0131 olarak listelenmi\u015f.<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki \u00f6rnekler gibi benzeri ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fma ve raporlar\u0131 eklemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu t\u00fcr yay\u0131nlarda belirtilen say\u0131lar\u0131 birle\u015ftirmek i\u00e7in yay\u0131n sahibi kurulu\u015flar\u0131n yaln\u0131zca raporlad\u0131klar\u0131 toplamlar\u0131 almak ta yan\u0131lt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furur. Yay\u0131nlanan bu raporlar\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131n tasnif edilmesi ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak ortak bulgular\u0131n \u00fczerine farkl\u0131l\u0131klar hesaplanarak ilave edilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu yay\u0131nlanan raporlar\u0131n belirtilen toplamlar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmek, ortalamas\u0131n\u0131 almak ve benzeri y\u00f6ntemler ile elde edece\u011fimiz say\u0131lar da ger\u00e7eklikten olduk\u00e7a uzak sonu\u00e7lar i\u00e7erecektir.<\/p>\n<h1><a name=\"_Toc451974605\"><\/a><strong>SONU\u00c7<\/strong><\/h1>\n<p>Y\u00fcz elli y\u0131ld\u0131r ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn olumsuzluklar ve asimilasyon nedeniyle verdikleri kay\u0131plara ra\u011fmen dillerini, kimliklerini ve benliklerini koruyan diaspora Ad\u0131gelerinin (\u00c7erkeslerinin) bug\u00fcnk\u00fc da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n ve demografik yap\u0131lar\u0131n\u0131n incelenmesi, UNESCO\u2019nun savunmas\u0131z (vulnerable) olarak de\u011ferlendirdi\u011fi \u00c7erkes dilinin (Moseley, 2010) korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutmakla kalmay\u0131p, \u00e7ok eski zamanlardaki insanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131 ile bug\u00fcn aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc kurabilecek say\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerden birinin daha ya\u015famas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki bug\u00fcne kadar yap\u0131lan mevcut ara\u015ft\u0131rmalar n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 konusunda genel bir tahminde bulunmaya \u0131\u015f\u0131k tutacak d\u00fczeyde de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma yapabilmek daha \u00f6nceden oldu\u011fu gibi bug\u00fcn i\u00e7inde olduk\u00e7a zor. Anavatanlar\u0131nda bulunan Ad\u0131ge \u00f6zerk cumhuriyetlerinin \u00fc\u00e7 ayr\u0131 yap\u0131da olmas\u0131, \u015eaps\u0131\u011f b\u00f6lgesinin bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131, \u00c7erkes tan\u0131m\u0131ndaki kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan kavramlar gibi etkenler de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n i\u015fini g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyor. Diasporadaki baz\u0131 ge\u00e7mi\u015fini iyi bilmeyen Ad\u0131gelerin yabanc\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara verdi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan bilgiler de bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini olumsuz etkilemektedir.<\/p>\n<p>Ad\u0131ge dilinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn gelece\u011fi temelde yine bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan ve ya\u015fatan insanlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu konuda bir ortak bilin\u00e7 olu\u015fturulabilmesi i\u00e7in \u00c7erkes n\u00fcfusunun bug\u00fcnk\u00fc durumu ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 birincil derecede \u00f6nem arz etmektedir. Ba\u015fta \u00fcniversiteler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131n\u0131n da deste\u011fi ve \u00c7erkes sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015f birli\u011fi ile bug\u00fcnk\u00fc durumun tespitinin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar hem gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck planlamalara \u0131\u015f\u0131k tutacak \u00f6nemli bir kaynak olacak hem de ya\u015fayan d\u00fcnya miraslar\u0131ndan birinin daha gelecek nesillere ula\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn D\u00fcnyada ya\u015fayan Ad\u0131gelerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve demografik durumunu tespit etmek i\u00e7in internet \u00fczerinden yap\u0131lacak kapsaml\u0131 bir anket \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 bizlere bu konuda rehberlik edebilir. Bu ankete Ad\u0131gelerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in \u00f6ncelikle Ad\u0131gece, Rus\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e, \u0130ngilizce, Almanca, Arap\u00e7a, dillerinde olmak bilgilendirme yay\u0131nlar\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131 ve bunlar yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n ile ve sosyal payla\u015f\u0131m a\u011flar\u0131 \u00fczerinde yay\u0131nlanmal\u0131d\u0131r. D\u00fczenlenecek bu anket belirli s\u00fcrelerde tamamlanmak \u00fczere (\u00d6rne\u011fin kat\u0131l\u0131m i\u00e7in 6 ay gibi) planlanmal\u0131 ve her 5 (be\u015f) y\u0131lda bir tekrarlanmal\u0131d\u0131r. Anket sorular\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken psikolojik fakt\u00f6rler, co\u011frafik konum bilgileri, bireylerin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumlara uyumu gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli parametreler dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6ntemle ikinci anketten itibaren elde edilen verilerin \u00f6nceki sonu\u00e7lar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu ile merak konusu olan bir\u00e7ok sorunun cevab\u0131 i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 bilgiler sa\u011flanabilir.<\/p>\n<h2><a name=\"_Toc451974606\"><\/a><strong>KAYNAK\u00c7A<\/strong><strong>:<\/strong><\/h2>\n<p>-Alanku\u015f, Sevda. <strong>\u00dcrd\u00fcn \u00c7erkesleri<\/strong>, Ankara, 2005,<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.kaffed.org\/bilgi-belge\/diaspora\/item\/282-%C3%BCrd%C3%BCn-%C3%A7erkesleri.html\">http:\/\/www.kaffed.org\/bilgi-belge\/diaspora\/item\/282-%C3%BCrd%C3%BCn-%C3%A7erkesleri.html<\/a><\/p>\n<p>-Al-Shishani, Murad Batal, <strong>Qaddafi Tries to Secure Loyalty of Circassians of Misrata<\/strong>, Publication: Terrorism Monitor Volume: 9 Issue: 12, 2011, <a href=\"http:\/\/www.jamestown.org\/single\/?no_cache=1&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=37690#.Vy0A2uRf2wk\">http:\/\/www.jamestown.org\/single\/?no_cache=1&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=37690#.Vy0A2uRf2wk<\/a><\/p>\n<p>-Aydemir, \u0130zzet. [1] <strong>T\u00fcrkiye \u00c7erkesleri<\/strong>, Kafkasya K\u00fclt\u00fcrel Dergisi Say\u0131 47, S.39, Ankara, 1975.<\/p>\n<p>-Aydemir, \u0130zzet, [2] <strong>T\u00fcrkiye \u00c7erkesleri<\/strong>, Kafkasya K\u00fclt\u00fcrel Dergisi Say\u0131 47, S.40, Ankara, 1975.<\/p>\n<p>-\u00c7ertok, Semyon, <strong>\u0130srail \u00c7erkesleri<\/strong>, \u00c7ev: Murat Pap\u015fu, ORSAM D\u0131\u015f Politika Analizleri, 1999 <a href=\"http:\/\/www.orsam.org.tr\/tr\/yazigoster.aspx?ID=3852\">http:\/\/www.orsam.org.tr\/tr\/yazigoster.aspx?ID=3852<\/a><\/p>\n<p>-Jane, \u015eamil. [1,2] <strong>\u00c7erkes N\u00fcfusu \u0130\u00e7in Yakla\u015f\u0131mlar<\/strong>, KAFFED E\u011fitim ve Te\u015fkilatlanma Sekreterli\u011fi, Ankara,2010.<\/p>\n<p>-Joshua Project. [1] 2016,\u00a0 <a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161\">https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/10161<\/a>.<\/p>\n<p>-Joshua Project. [2] 2016, <a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675\">https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/11675<\/a>.<\/p>\n<p>-Joshua Project. [3] 2016, <a href=\"https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/20821\/RS\">https:\/\/joshuaproject.net\/people_groups\/20821\/RS<\/a>.<\/p>\n<p>-KAFFED, D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi\u2019nin 29 Eyl\u00fcl 1998 tarihli bildirisi: <strong>Yeltsin&#8217;e, \u00c7erkes Ayd\u0131nlar\u0131na ve D\u00fcnya Kamuoyuna \u00c7a\u011fr\u0131<\/strong>, \u00c7ev: KAFFED Ankara, 2005, \u00a0<a href=\"http:\/\/www.kaffed.org\/kaffed\/dunya-cerkes-birligi\/item\/252-yeltsine.html\">http:\/\/www.kaffed.org\/kaffed\/dunya-cerkes-birligi\/item\/252-yeltsine.html<\/a><\/p>\n<p>-Karakuzulu, Zerrin. <strong>\u00dclke Kalk\u0131nmas\u0131 \u0130\u00e7in Yap\u0131lan Planlamalarda Co\u011frafyan\u0131n \u00d6nemi<\/strong>, Kafkas \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi Say\u0131 1, Bahar 2008.<\/p>\n<p>-Khruleva, Tatina. Haber: <strong>Hauti Sohrokov: Diyalog ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r, <\/strong>\u00c7ev: Gu\u015f\u0131ps, 2014, <a href=\"http:\/\/www.gusips.net\/news\/7325-hauti-sohrokov-diyalog-ihtiyaci-karsiliklidir.html\">http:\/\/www.gusips.net\/news\/7325-hauti-sohrokov-diyalog-ihtiyaci-karsiliklidir.html<\/a><\/p>\n<p>-Kocaman, Tuncer, <strong>Plan N\u00fcfus Projeksiyon Y\u00f6ntemleri<\/strong>, Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 Sosyal Sekt\u00f6rler ve Koordinasyon Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 2002.<\/p>\n<p>-Kushabiev, A. V. [1] <strong>Suriyedeki \u00c7erkes Toplulu\u011fun Tarihinden<\/strong>, \u00c7ev: Murat Pap\u015fu. \u00c7erkes K\u00fclt\u00fcr-Tarih Dergisi, Say\u0131:3 Maykop, 1991.<\/p>\n<p>-Kushabiev, A. V. [2] <strong>Suriye\u2019deki \u00c7at\u0131\u015fmalar ve \u00c7erkes Diasporas\u0131<\/strong>, \u00c7ev: Do\u00e7. Dr. \u0130lyas Kemalo\u011flu, ORSAM, Ortado\u011fu Analiz, Aral\u0131k 2012- Cilt:4- Say\u0131:48.<\/p>\n<p>-Moseley, Christopher, <strong>UNESCO Atlas of the World&#8217;s Languages in Danger<\/strong>, 2010. <a href=\"http:\/\/www.unesco.org\/languages-atlas\/index.php?hl=en&amp;page=atlasmap&amp;lid=1064\">http:\/\/www.unesco.org\/languages-atlas\/index.php?hl=en&amp;page=atlasmap&amp;lid=1064<\/a>.<\/p>\n<p>-Natho, Kadir. [1] <strong>Kafkasyada ve Kafkasya D\u0131\u015f\u0131ndaki \u00c7erkesler<\/strong>, \u00c7ev. \u00d6. Aytek Kurmel S.300,S.363 KAF-DAV Yay. Ankara, 2009<\/p>\n<p>-Natho, Kadir[2], <strong>Kafkasyada ve Kafkasya D\u0131\u015f\u0131ndaki \u00c7erkesler<\/strong>, \u00c7ev. \u00d6. Aytek Kurmel S.347, KAF-DAV Yay. Ankara, 2009.<\/p>\n<p>-ORSAM Ortado\u011fu Stratejik Ara\u015ft\u0131rma Merkezi, <strong>Suriye \u00c7erkesleri, Rapor No: 130<\/strong>, Kas\u0131m 2012.<\/p>\n<p>-Peoples Group, 2016, <a href=\"http:\/\/www.peoplegroups.org\/Default.aspx\">http:\/\/www.peoplegroups.org\/Default.aspx<\/a>.<\/p>\n<p>-Prince Ali Bin Al Hussein. [1] <strong>The Circassians in Jordan<\/strong>, S.10-11, <a href=\"http:\/\/www.justicefornorthcaucasus.com\">www.justicefornorthcaucasus.com<\/a>, 2006.<\/p>\n<p>-Prince Ali Bin Al Hussein. [2] <strong>The Circassians in Jordan<\/strong>, S.13, <a href=\"http:\/\/www.justicefornorthcaucasus.com\">www.justicefornorthcaucasus.com<\/a>, 2006.<\/p>\n<p>-Prince Ali Bin Al Hussein<strong>, The Circassians in Jordan<\/strong>, S.4, <a href=\"http:\/\/www.justicefornorthcaucasus.com\">www.justicefornorthcaucasus.com<\/a>, 2006.<\/p>\n<p>-Sel\u00e7uk, \u0130rem Ayhan, <strong>\u015eehir Planlamada N\u00fcfus Kavram\u0131 ve Tahmininde Kullan\u0131lan Matematiksel Y\u00f6ntemler<\/strong>, Artium, Cilt2, Say\u0131 2, S.192, 2014.<\/p>\n<p>-Tanr\u0131verdi, Nebahat, <strong>Libya \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131nda Misrata \u00c7erkeslerinin Rol\u00fc<\/strong>, ORSAM D\u0131\u015f Politika Analizleri, Nisan, 2011. <a href=\"http:\/\/www.orsam.org.tr\/tr\/yazigoster.aspx?ID=1766\">http:\/\/www.orsam.org.tr\/tr\/yazigoster.aspx?ID=1766<\/a><\/p>\n<p>-Taymaz, Erol, <strong>\u0130srail \u00c7erkesleri<\/strong>, Rprt: Shogen Pshamaf, G\u0131sh Memduh, KAFFED, 2005. <a href=\"http:\/\/www.kaffed.org\/bilgi-belge\/soylesiler\/item\/285-israil-cerkesleri.html\">http:\/\/www.kaffed.org\/bilgi-belge\/soylesiler\/item\/285-israil-cerkesleri.html<\/a><\/p>\n<p>-Thomson, Madia<strong>, Native People\u2019s of The World<\/strong> S.528 , NYC, USA 2013.<\/p>\n<p>-Y\u0131ld\u0131r\u0131mo\u011flu, Hakan. <strong>Uluslararas\u0131 Emek G\u00f6\u00e7\u00fc: \u201cAlmanya\u2019ya T\u00fcrk Emek G\u00f6\u00e7\u00fc\u201d<\/strong>, Kamu-\u0130\u015f C:8, Say\u0131: 1\/2005.<\/p>\n<p>-Zemukov Shufian, <strong>The Infulance of The Arab Spring on The Circassian World<\/strong>, PONARS Eurasia Policy Memo No. 180, Eyl\u00fcl 2011.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>Dipnotlar:<\/h4>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> Diaspora (Kopuntu): (Eski Yunanca: \u03b4\u03b9\u03b1\u03c3\u03c0\u03bf\u03c1\u03ac \u2013 &#8220;diaspora&#8221;), \u00e7ok uzun bir zamandan beri bir kavim, ulus veya inan\u00e7 mensuplar\u0131n\u0131n ana yurtlar\u0131ndan koparak ba\u015fka yerlerde az\u0131nl\u0131k olarak ya\u015famalar\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Yer de\u011fi\u015ftirme: 1. isim Bir yerden ba\u015fka bir yere gitme, tebdili mek\u00e2n. [T\u00fcrk Dil Kurumu G\u00fcncel S\u00f6zl\u00fck].<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Be\u015feri \u00f6zellikler: Ya\u015f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm istatistikleri, g\u00f6\u00e7ler, cinsiyet yap\u0131s\u0131, sosyo k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler vb.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> KAFFED: Kafkas Dernekleri Federasyonu\u2019nun k\u0131sa ad\u0131. Merkezi Ankara\u2019da bulunan bu federasyonun \u00fcyesi bulunan T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131nda 52 dernek bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>Arap Bahar\u0131: 2010 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda Kuzey Afrika ve Orta Do\u011fu co\u011frafyas\u0131nda ba\u015flayan halk ayaklanmalar\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Bu bilgi 03 May\u0131s 2016 tarihinde KAFFED Y\u00f6netimi ile yapt\u0131\u011f\u0131m telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ile taraf\u0131mdan edinilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Bu bilgi 02 May\u0131s 2016 Tarihinde Ali Berzeg ile yapt\u0131\u011f\u0131m telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ile taraf\u0131mdan elde edilmi\u015ftir.\n<div style='text-align:left' class='yasr-auto-insert-visitor'><!--Yasr Visitor Votes Shortcode--><div id='yasr_visitor_votes_fc34d3f037ac6' class='yasr-visitor-votes'><div class=\"yasr-custom-text-vv-before yasr-custom-text-vv-before-466\">Click to rate this post!<\/div><div id='yasr-vv-second-row-container-fc34d3f037ac6'\r\n                                        class='yasr-vv-second-row-container'><div id='yasr-visitor-votes-rater-fc34d3f037ac6'\r\n                                      class='yasr-rater-stars-vv'\r\n                                      data-rater-postid='466'\r\n                                      data-rating='0'\r\n                                      data-rater-starsize='24'\r\n                                      data-rater-readonly='false'\r\n                                      data-rater-nonce='22eb7a4207'\r\n                                      data-issingular='false'\r\n                                    ><\/div><div class=\"yasr-vv-stats-text-container\" id=\"yasr-vv-stats-text-container-fc34d3f037ac6\"><svg xmlns=\"https:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"20\" height=\"20\"\r\n                                   class=\"yasr-dashicons-visitor-stats\"\r\n                                   data-postid=\"466\"\r\n                                   id=\"yasr-stats-dashicon-fc34d3f037ac6\">\r\n                                   <path d=\"M18 18v-16h-4v16h4zM12 18v-11h-4v11h4zM6 18v-8h-4v8h4z\"><\/path>\r\n                               <\/svg><span id=\"yasr-vv-text-container-fc34d3f037ac6\" class=\"yasr-vv-text-container\">[Total: <span id=\"yasr-vv-votes-number-container-fc34d3f037ac6\">0<\/span>  Average: <span id=\"yasr-vv-average-container-fc34d3f037ac6\">0<\/span>]<\/span><\/div><div id='yasr-vv-loader-fc34d3f037ac6' class='yasr-vv-container-loader'><\/div><\/div><div id='yasr-vv-bottom-container-fc34d3f037ac6'\r\n                              class='yasr-vv-bottom-container'\r\n                              style='display:none'><\/div><\/div><!--End Yasr Visitor Votes Shortcode--><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00a0 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"yasr_overall_rating":0,"yasr_post_is_review":"","yasr_auto_insert_disabled":"","yasr_review_type":"","footnotes":""},"categories":[1,13,89],"tags":[21,23,44,111,110,109,113,42,112],"class_list":["post-466","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-writing","category-article","tag-adige","tag-adyghe","tag-cerkes","tag-circassian","tag-dagilim","tag-diaspora","tag-distribution","tag-nufus","tag-population"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO 5.0.0.1 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-image-preview:large\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO (AIOSEO) 5.0.0.1\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440 - M. U\u011fur Nemlio\u011flu\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"120\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"25\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-05-31T18:46:42+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-02T20:20:51+00:00\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png\" \/>\n\t\t<script type=\"application\/ld+json\" class=\"aioseo-schema\">\n\t\t\t{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"BlogPosting\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#blogposting\",\"name\":\"ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc - \\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"headline\":\"ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc\",\"author\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"publisher\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/cropped-logo.png\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#articleImage\",\"width\":120,\"height\":25},\"datePublished\":\"2016-05-31T20:46:42+02:00\",\"dateModified\":\"2024-04-02T22:20:51+02:00\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#webpage\"},\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#webpage\"},\"articleSection\":\"Genel, Yaz\\u0131, Makale, ad\\u0131ge, adyghe, \\u00e7erkes, circassian, da\\u011f\\u0131l\\u0131m, diaspora, distribution, n\\u00fcfus, population\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#breadcrumblist\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr#listItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"name\":\"Yaz\\u0131\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yaz\\u0131\",\"item\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"name\":\"Makale\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr#listItem\",\"name\":\"Home\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"position\":3,\"name\":\"Makale\",\"item\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/\",\"nextItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#listItem\",\"name\":\"ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc\"},\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/#listItem\",\"name\":\"Yaz\\u0131\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#listItem\",\"position\":4,\"name\":\"ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc\",\"previousItem\":{\"@type\":\"ListItem\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/category\\\/writing\\\/article\\\/#listItem\",\"name\":\"Makale\"}}]},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e\",\"description\":\"M. U\\u011fur Nemlio\\u011flu\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/10\\\/cropped-logo.png\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#organizationLogo\",\"width\":120,\"height\":25},\"image\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#organizationLogo\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. I\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#authorImage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/986f847f3052036fcb886463d412ccdf4a150c566a40322b2b4d9aa84a5a3a2f?s=96&d=mm&r=g\",\"width\":96,\"height\":96,\"caption\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. I\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#webpage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/\",\"name\":\"ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc - \\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"description\":\"M. U\\u011fur NEML\\u0130O\\u011eLU Y\\u00fcksek Lisans \\u00d6\\u011frencisi T.C. D\\u00dcZCE \\u00dcN\\u0130VERS\\u0130TES\\u0130 SOSYAL B\\u0130L\\u0130MLER ENST\\u0130T\\u00dcS\\u00dc \\u00c7ERKES D\\u0130L\\u0130 ve EDEB\\u0130YATI ANAB\\u0130L\\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\\u0131 Ad\\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\\u00fczce, May\\u0131s 2016 \\u00d6zet: ADIGE (\\u00c7ERKES) D\\u0130ASPORASININ BUG\\u00dcN\\u00dc Kafkasya\\u2019n\\u0131n en kadim halklar\\u0131ndan olan \\u00c7erkesler (Ad\\u0131geler), 1864\\u2019te \\u00c7arl\\u0131k Rusya\\u2019s\\u0131na kar\\u015f\\u0131 verdikleri m\\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\\u0131 topraklar\\u0131na g\\u00f6nderilmi\\u015flerdi. Y\\u00fcz elli y\\u0131l\\u0131 a\\u015fk\\u0131n s\\u00fcredir\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#website\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\\\/#breadcrumblist\"},\"author\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"creator\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/author\\\/nemerko\\\/#author\"},\"datePublished\":\"2016-05-31T20:46:42+02:00\",\"dateModified\":\"2024-04-02T22:20:51+02:00\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/\",\"name\":\"\\u041d\\u044d\\u043c\\u044d\\u0440\\u044b\\u043a\\u044a\\u043e \\u041c. \\u04c0\\u0443\\u0433\\u044a\\u0443\\u0440\",\"description\":\"M. U\\u011fur Nemlio\\u011flu\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"publisher\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.nemerko.org\\\/tr\\\/#organization\"}}]}\n\t\t<\/script>\n\t\t<!-- All in One SEO -->\n\n","aioseo_head_json":{"title":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir","canonical_url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/","robots":"max-image-preview:large","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":""},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"BlogPosting","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#blogposting","name":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","headline":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc","author":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"publisher":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#organization"},"image":{"@type":"ImageObject","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#articleImage","width":120,"height":25},"datePublished":"2016-05-31T20:46:42+02:00","dateModified":"2024-04-02T22:20:51+02:00","inLanguage":"tr-TR","mainEntityOfPage":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#webpage"},"isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#webpage"},"articleSection":"Genel, Yaz\u0131, Makale, ad\u0131ge, adyghe, \u00e7erkes, circassian, da\u011f\u0131l\u0131m, diaspora, distribution, n\u00fcfus, population"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#breadcrumblist","itemListElement":[{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr#listItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","name":"Yaz\u0131"}},{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","position":2,"name":"Yaz\u0131","item":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","name":"Makale"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr#listItem","name":"Home"}},{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","position":3,"name":"Makale","item":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/","nextItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#listItem","name":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc"},"previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/#listItem","name":"Yaz\u0131"}},{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#listItem","position":4,"name":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc","previousItem":{"@type":"ListItem","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/#listItem","name":"Makale"}}]},{"@type":"Organization","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#organization","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e","description":"M. U\u011fur Nemlio\u011flu","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#organizationLogo","width":120,"height":25},"image":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#organizationLogo"}},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","image":{"@type":"ImageObject","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#authorImage","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/986f847f3052036fcb886463d412ccdf4a150c566a40322b2b4d9aa84a5a3a2f?s=96&d=mm&r=g","width":96,"height":96,"caption":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. I\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440"}},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#webpage","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/","name":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir","inLanguage":"tr-TR","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#website"},"breadcrumb":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/#breadcrumblist"},"author":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"creator":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/author\/nemerko\/#author"},"datePublished":"2016-05-31T20:46:42+02:00","dateModified":"2024-04-02T22:20:51+02:00"},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#website","url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/","name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","description":"M. U\u011fur Nemlio\u011flu","inLanguage":"tr-TR","publisher":{"@id":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/#organization"}}]},"og:locale":"tr_TR","og:site_name":"\u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440 - M. U\u011fur Nemlio\u011flu","og:type":"article","og:title":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","og:description":"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir","og:url":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/","og:image":"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png","og:image:width":120,"og:image:height":25,"article:published_time":"2016-05-31T18:46:42+00:00","article:modified_time":"2024-04-02T20:20:51+00:00","twitter:card":"summary","twitter:title":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc - \u041d\u044d\u043c\u044d\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e \u041c. \u04c0\u0443\u0433\u044a\u0443\u0440","twitter:description":"M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi T.C. D\u00dcZCE \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130 SOSYAL B\u0130L\u0130MLER ENST\u0130T\u00dcS\u00dc \u00c7ERKES D\u0130L\u0130 ve EDEB\u0130YATI ANAB\u0130L\u0130M DALI AF2016 Uluslararas\u0131 Ad\u0131ge Filolojisi Sempozyumu D\u00fczce, May\u0131s 2016 \u00d6zet: ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc Kafkasya\u2019n\u0131n en kadim halklar\u0131ndan olan \u00c7erkesler (Ad\u0131geler), 1864\u2019te \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadeleyi kaybettikten sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Y\u00fcz elli y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir","twitter:image":"http:\/\/www.nemerko.org\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/cropped-logo.png"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"466","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":null,"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":null,"og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":null,"robots_max_videopreview":null,"robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":null,"local_seo":null,"breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"ai":null,"created":"2025-05-04 00:28:18","updated":"2025-06-27 00:29:51","seo_analyzer_scan_date":null,"focus_keyword":null,"additional_keywords":null,"truseo_locale":null},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\" title=\"Home\">Home<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/\" title=\"Yaz\u0131\">Yaz\u0131<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\t<a href=\"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/\" title=\"Makale\">Makale<\/a>\n\t\t<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">&raquo;<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t\t\tADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc\n\t\t<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr"},{"label":"Yaz\u0131","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/"},{"label":"Makale","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/category\/writing\/article\/"},{"label":"ADIGE (\u00c7ERKES) D\u0130ASPORASININ BUG\u00dcN\u00dc","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/adige-cerkes-diasporasinin-bugunu\/"}],"yasr_visitor_votes":{"stars_attributes":{"read_only":false,"span_bottom":false},"number_of_votes":0,"sum_votes":0},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=466"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nemerko.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}