{"id":330,"date":"2013-08-15T01:44:22","date_gmt":"2013-08-14T23:44:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nemerko.org\/?p=330"},"modified":"2022-08-09T08:57:50","modified_gmt":"2022-08-09T06:57:50","slug":"turkish-biz-hangi-dunyada-yasiyoruz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nemerko.org\/en\/turkish-biz-hangi-dunyada-yasiyoruz\/","title":{"rendered":"(T\u00fcrk\u00e7e) B\u0130Z HANG\u0130 D\u00dcNYADA YA\u015eIYORUZ?"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in T\u00fcrk\u00e7e<\/a>.<\/p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan Ad\u0131gelerin durumuna \u015f\u00f6yle bir ku\u015f bak\u0131\u015f\u0131 g\u00f6z gezdirdi\u011fimde g\u00f6z\u00fcme tak\u0131lanlar\u0131 sizlerle de payla\u015fmak istedim. Detaylara girmeden \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck bir a\u00e7\u0131klamada bulunmay\u0131 tercih ediyorum. Burada yazacaklar\u0131m bulundu\u011fum yerden bakt\u0131\u011f\u0131mda bireysel olarak ne g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmd\u00fcr. Farkl\u0131 b\u00f6lgelerde ya\u015fayanlar farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnce veya izlenimlere sahip olabilirler tabi ki. Hatta g\u00f6rd\u00fcklerim konusunda yan\u0131l\u0131yor da olabilirim. Ancak alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istedi\u011fim nokta \u015fu: bu sat\u0131rlar\u0131 yazarken kimseyi ele\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yorum. Sadece basit ve y\u00fczeysel bir analiz yaparak, olaylara ve durumlara g\u00f6z gezdirdi\u011fimde g\u00f6z\u00fcme tak\u0131lanlar\u0131 payla\u015fmak istedim.<\/p>\n

Hepimizin bildi\u011fi \u00fczere Ad\u0131geler olarak d\u00fcnyan\u0131n muhtelif yerlerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumday\u0131z. Hi\u00e7 bir b\u00f6lge i\u00e7in say\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 kesin olarak ifade edemedi\u011fimiz gibi konu ile ilgili en yak\u0131n tahminler bile birbirinden baya\u011f\u0131 uzak diyebilirim. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye’deki Ad\u0131ge n\u00fcfusu\u00a0yakla\u015f\u0131k 1,5-6 milyon aras\u0131nda farkl\u0131 oranlarda tahmin ediliyor. Suriye krizi yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda bir arkada\u015f\u0131mla birlikte yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ara\u015ft\u0131rma da bize Suriye’de (i\u00e7 sava\u015f \u00f6ncesi i\u00e7in)\u00a0ya\u015fayan\u00a0Ad\u0131ge n\u00fcfusu i\u00e7in tahminlerin 30-100 bin aras\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti. T\u00fcm diasporalar\u0131 inceledi\u011fimizde n\u00fcfus tahminlerimizin oran olarak bu de\u011ferlerden \u00e7ok da farkl\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131klarda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum.<\/p>\n

Yakla\u015f\u0131k 45 \u00fclkeye da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan\u00a0toplumumuzu de\u011ferlendirdi\u011fimizde\u00a0tart\u0131\u015fmas\u0131z en b\u00fcy\u00fck n\u00fcfusa sahip oldu\u011funu bildi\u011fimiz T\u00fcrkiye diasporas\u0131ndaki Ad\u0131ge’lere odakland\u0131\u011f\u0131mda burada \u00e7e\u015fitli ak\u0131mlardan etkilenen irili ufakl\u0131 bir \u00e7ok gruba ayr\u0131ld\u0131\u011fm\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Bunlardan en \u00e7ok belirgin olanlar\u0131; \u00c7erkesya’c\u0131lar, Kafkasya’c\u0131lar, Birle\u015fik\u00e7iler, Sosyalist \u00c7erkesler, M\u00fcsl\u00fcman \u00c7erkesler, Emirlik\u00e7iler, \u0130nsiyatif\u00e7iler,\u00a0T\u00fcrk\u00e7\u00fc \u00c7erkesler\u00a0vb. bir \u00e7ok gruplar. Yazarken \u00f6zel bir s\u0131ralama yapmad\u0131m. Ayr\u0131ca yine s\u00f6yleyebilirim ki bu gruplardan birine mensup olan baz\u0131 Ad\u0131geler ayn\u0131 zamanda bir di\u011ferinin de d\u00f6nemsel destek\u00e7isi olabiliyor ya da bir anda ki\u015filer aras\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma nedeni ile\u00a0taraf de\u011fi\u015ftirebiliyor.\u00a0Gruplar aras\u0131ndaki fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131ndan olumsuz\u00a0etkilenen baz\u0131 Ad\u0131ge’ler ise karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131larak tamamen Ad\u0131ge (\u00c7erkes) toplumundan uzakla\u015fmay\u0131 tercih edebiliyor. (Bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00f6nemsenmeyecek kadar az olsa da bana g\u00f6re dikkat \u00e7ekici bir durum). Ancak gerek Dernek\/Vak\u0131f vb. sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerimizde bulunanlar gerekse herhangi bir resmi yap\u0131ya \u00fcye olmadan bu fikir gruplar\u0131na mensup olanlar\u0131m\u0131z\u0131n toplam say\u0131s\u0131n\u0131 tahmin edilen n\u00fcfusumuza oranlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda neredeyse %1-%5 lik bir kesimin geli\u015fmeleri takip etti\u011fi ve\/veya eder gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fczle\u015fmek durumunda hissediyorum kendimi. Peki ya tart\u0131\u015fmalar\u0131n ve fikir gruplar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan bu %95-%99 luk kesim ne yap\u0131yor? \u0130\u00e7inde bulundu\u011fu topluma tam adaptasyon sa\u011flama \u00e7abas\u0131 ile asimilasyonun h\u0131zla Ad\u0131ge milletini yok etmesine katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Burada akl\u0131ma gelen soru ise \u015fu: Bizlerin, yani\u00a0Ad\u0131ge toplumunun, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc ve \u00f6z benli\u011fimizi koruyarak bu g\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131na adapte olmam\u0131z\u0131n hi\u00e7 mi yolu yok? Yoksa asl\u0131nda var da kimse zahmete katlanmak m\u0131 istemiyor? Bireysel d\u00fc\u015f\u00fcnceme g\u00f6re en az bir yol mutlaka bulunabilece\u011fine g\u00f6re ikinci soruya odaklan\u0131yorum. Bu durumda da kar\u015f\u0131ma \u015fu soru \u00e7\u0131k\u0131yor: Zahmetten ka\u00e7arken daha zahmetli \u015feylere katlanm\u0131yor muyuz? (Karma evlilikler sonucu gen\u00e7lerimizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel \u00e7at\u0131\u015fma bunal\u0131mlar\u0131 ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z geli\u015fen aile yap\u0131lar\u0131 nedeni ile ya\u015fanan problemler ve bunlar\u0131n sosyok\u00fclt\u00fcrel etkileri gibi mesela).<\/p>\n

Di\u011fer yandan %1-%5 aral\u0131\u011f\u0131nda ifade etti\u011fimiz yap\u0131lara bakacak olursak anlams\u0131z b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn getirdi\u011fi fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n temelinde, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n etkilendi\u011fi ba\u015fkaca toplumlar\u0131n politik fraksiyonlar\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131 gibi hareket etmenin d\u0131\u015f\u0131nda bir yeni \u00fcretim, bir millete \u00f6zg\u00fc politik duru\u015f g\u00f6remiyorum maalesef. Bu noktada son\u00a0y\u0131llarda toplumumuzu etkileyen baz\u0131 tart\u0131\u015fma konular\u0131n\u0131n kutupla\u015fma ba\u015fl\u0131klar\u0131na bir g\u00f6z atal\u0131m istiyorum. Rastgele bir s\u0131ralama yaparak:<\/p>\n

-“\u00c7erkes” mi “\u00c7erkez” mi do\u011fru ifade (bug\u00fcn g\u00fcya toplum\u00a0olarak\u00a0“\u00c7erkes”i kabul ettik ama daha ba\u015fka kimseye kabul ettiremedik),<\/p>\n

-“Alfabe latin temelli mi olmal\u0131 kiril temelli mi,<\/p>\n

-“Ad\u0131gey Cumhuriyeti Ad\u0131gecesini mi kullanmal\u0131y\u0131z yoksa Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Ad\u0131gecesini mi,<\/p>\n

-So\u00e7i’de 2014 olimpiyatlar\u0131 yap\u0131ls\u0131n m\u0131, yap\u0131lmas\u0131n m\u0131,<\/p>\n

-Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerlerde mi kalal\u0131m, geri mi d\u00f6nelim,<\/p>\n

-\u00c7erkes tan\u0131m\u0131na hangi topluluklar dahildir, hangileri de\u011fildir,<\/p>\n

-\u00c7erkes ismini kullanmak m\u0131 daha do\u011fru Ad\u0131ge ismini mi,<\/p>\n

-Dilin ad\u0131n\u0131 “Ad\u0131gece” olarak m\u0131 ifade etmemiz do\u011fru yoksa “\u00c7erkes\u00e7e” olarak m\u0131,<\/p>\n

-“\u00c7erkes S\u00fcrg\u00fcn\u00fc” ve “Soyk\u0131r\u0131m\u0131” ifadelerini kullanal\u0131m m\u0131 kullanmayal\u0131m m\u0131,<\/p>\n

-Abhaz Dernekleri di\u011fer derneklerimizle birle\u015fmeli mi birle\u015fmemeli mi,<\/p>\n

-…….<\/p>\n

Yukar\u0131da yazd\u0131klar\u0131ma benzer bir \u00e7ok \u00f6rne\u011fi de sizler ekleyebilirsiniz tabi ki. Bizzat y\u00fczle\u015fti\u011fim tart\u0131\u015fmalardan \u015fu anda akl\u0131ma gelenleri s\u0131ralamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m sadece ve bakt\u0131\u011f\u0131mda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey ise \u00e7o\u011fu anlams\u0131z g\u00f6r\u00fcnen tart\u0131\u015fmalar.. Yani demek istedi\u011fim yaln\u0131zca Ad\u0131ge toplumu olarak sonu\u00e7land\u0131rabilece\u011fimiz \u015feyler de\u011filler. En k\u00f6t\u00fc taraf\u0131 da bir \u00e7o\u011fu i\u00e7in farkl\u0131 fraksiyonlar\u0131n propagandalar\u0131na entegre edilmi\u015f tart\u0131\u015fmalara \u015fahit oluyor olmam\u0131z. \u00c7ok daha az zaman ve emek harcayarak sonu\u00e7land\u0131rabilece\u011fimiz yukar\u0131daki benzeri bir \u00e7ok fikir \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in, g\u00fcya feodal toplumlar olarak ya\u015fayan ve bug\u00fcnk\u00fc bilgi ve teknolojiden yoksun olan atalar\u0131m\u0131z\u0131n bile sahip oldu\u011fu kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyen kurumsal bir sistemati\u011fimizin olmay\u0131\u015f\u0131 ise en ac\u0131 ger\u00e7e\u011fimiz bana g\u00f6re.<\/p>\n

Elbette bin bir emek ve \u00f6zveri ile bug\u00fcnlere gelmi\u015f bir \u00e7ok \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131m\u0131z mevcut, inkar edemeyiz. Ancak bunlar aras\u0131nda da ciddi organizasyon ve\u00a0koordinasyon sorunlar\u0131 var ve bu d\u0131\u015far\u0131da kalan %95-%99 oran\u0131ndaki insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ilgisizli\u011finin ya da tepkisel uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n\u00a0artmas\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Tepki olarak ise toplumumuzdan ve xabzemizden uzak durmaya, di\u011fer kom\u015fuluklar\u0131 ile edindikleri karma k\u00fclt\u00fcre ve dejenerasyona\u00a0y\u00f6neliyorlar.<\/p>\n

Xabze demi\u015fken, o da ayr\u0131 bir muamma diyebilirim. 1980’li y\u0131llardan itibaren b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada f\u0131rt\u0131na gibi esen k\u00fcreselle\u015fme (Globalization) s\u00fcrecinin 2010’lu y\u0131llar\u0131 neredeyse yar\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu g\u00fcnlere gelene kadarki\u00a0etkilerinden hi\u00e7 olumlu bir nasiplenme \u015fans\u0131na eri\u015fememi\u015f olan “XABZE” herkes i\u00e7in ayr\u0131 yorumlan\u0131r hale gelmi\u015f. \u00d6yle ki, tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken geleneklerimizin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze nas\u0131l uyarlanaca\u011f\u0131 konusu yerine,\u00a0“xabze” diye mi yazal\u0131m yoksa “khabze” diye mi sorusu as\u0131l meselenin \u00f6n\u00fcne bile ge\u00e7ebildi zaman zaman..<\/p>\n

Peki bizim\u00a0insanlar\u0131m\u0131z bunlar ile u\u011fra\u015f\u0131rken di\u011fer toplumlar neler yap\u0131yor? Toplam co\u011frafyas\u0131 T\u00fcrkiye’nin k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehri kadar olan ve toplam n\u00fcfusu yine T\u00fcrkiye’deki bir il kadar olan ve \u00e7ok \u00f6nceleri\u00a0tam\u00a0ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f\u00a0\u00fclkeler var d\u00fcnya \u00fczerinde. Kendi dilleri ile ya\u015fay\u0131p kendi teknolojilerini geli\u015ftirerek \u00fcretimlerini ve varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ediyorlar. Farkl\u0131 uluslar aras\u0131 platformlarda s\u00f6z sahibi olarak bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda uluslararas\u0131\u00a0ili\u015fkileri etkileyebiliyorlar.. G\u0131pta ediyorum..<\/p>\n

Diyebilirim ki onlar da\u00a0bu d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yor. Peki ya\u00a0biz hangi d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz?<\/p>\n

M. U\u011fur NEML\u0130O\u011eLU
\n\u041d\u042d\u041c\u042d\u0420\u042b\u041a\u042a\u041e<\/p>\n

15 A\u011fustos 2013, D\u00fczce\n

Click to rate this post!<\/div>
<\/div>
\r\n <\/path>\r\n <\/svg>[Total: 0<\/span> Average: 0<\/span>]<\/span><\/div>
<\/div><\/div>